Kardynał Adam Sapiecha

Oświadczenie kardynała Sapiehy na wypadek aresztowania Krakow, 6 III 1950 r.
W razie gdybym był aresztowany, stanowczo niniejszym ogłaszam, że wszelkie moje tam złożone wypowiedzi, prośby i przyznania się są nieprawdziwe. Nawet gdy one byłyby wygłaszane wobec świadkow, podpisane, nie są one wolne i nie przyjmują za swoje.
Krakow, 6 marca 1950 + Kard. Adam Sapieha

Adam Stefan Sapieha (1867-1951) - książe siewierski, kapłan archidiecezji lwowskiej, kardynał, arcybiskup metropolita krakowski.
Studiował prawo w Krakowie i Wiedniu oraz teologię w Innsbrucku. W 1893 r. przyjął święcenia kapłańskie. W latach 1894-1895 był duszpasterzem w Jazłowcu, a później na Górnym Śląsku. Następnie kontynuował studia prawnicze w Papieskim Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie, gdzie w 1896 r. uzyskał tytuł doktorski. Jednocześnie studiował dyplomację w Papieskiej Akademii Szlacheckiej. Pełnił następnie posługę duszpasterską we Lwowie. W 1905 r. powrócił do Rzymu, gdzie uzyskując tytuł szambelana papieskiego był „rzecznikiem” Kościoła katolickiego na ziemiach polskich. W 1911 r. otrzymał sakrę biskupią i został ordynariuszem diecezji krakowskiej. Po ustanowieniu w Krakowie metropolii, w 1925 r. został podniesiony do godności arcybiskupa metropolity krakowskiego. W 1946 r. został włączony do kolegium kardynalskiego.
W 1915 r. powołał Krakowski Biskupi Komitet dla Dotkniętych Klęską Wojny, w czasie II wojny światowej uczestniczył w powołaniu Rady Głównej Opiekuńczej.
Wraz z utworzeniem bezpieki w Krakowie w 1945 r. podjęto proby zdobywania informacji o aktywności abp. Adama Sapiehy. Jednak systematyczn. inwigilacj. krakowskiej kurii, a co się z tym wiążę abp. Sapiehy, bezpieka krakowska rozpoczeła dopiero w lutym 1946 r. Założono wowczas sprawą obiektową o kryptńimie "Zeus", w ramach ktorej rozpracowywano krakowsk. kurię metropolitalną, a jej głownym "figurantem" stał się metropolita.
W pierwszych latach powojennych, działania WUBP w Krakowie w odniesieniu do kard. A. S. Sapiehy ograniczały się do profilaktyki. Bezpieka starała się śledzić aktywność metropolity i zdobywać z wyprzedzeniem informacje o działaniach, ktore miał zamiar podjąć, a zarazem o radach i wskazaniach, jakie przekazywał duchownym archidiecezji. Podsłuchiwano kurialne telefony, kontrolowano korespondencję nadsyłaną do metropolity, werbowano agenturę spośrod osob mających bezpośredni kontakt z arcybiskupem (poźniejszym kardynałem). Bezspornie w pierwszych latach powojennych najbardziej aktywnymi, a zarazem szkodliwymi dla krakowskiego Kościoła byli agenci "Janka" i "Paweł" - jak dotąd nie zidentyfikowani. Na przełomie lat 40. i 50. ogromne znaczenie dla funkcjonariuszy WUBP i projektowanych przez nich działań nabierały donosy - rownie? jeszcze nie zidentyfikowanego - informatora ukrywającego się pod ps. "Kot".
Te trzy osoby, w rożnym czasie dostarczały bezpiece szczegołowych informacji dotyczących sytuacji w krakowskiej kurii i działań metropolity. Jednocześnie bezpieka starała się zdobywać wieloźrodłowe dane dotyczące ka?dego publicznego wystąpienia kardynała. Rola, jaką odgrywał kard. Sapieha w Kościele krakowskim sprawiała, ?e jego nazwisko pojawiało się bezustannie w planach bezpieki, a donosy o jego działalności składała znacząca część konfidentow UB działających przeciw krakowskiemu Kościołowi. Streszczenia kolejnych wystąpień, przemowień, kazań, informacje o wizytacjach, bierzmowaniach itp., w ktorych brał udział kard. A. S. Sapieha spływały do WUBP niemal codziennie.
Gromadzone informacje wykorzystywano do działań uprzedzających, a odpowiednie analizy bezpieka przekazywała partii komunistycznej - najpierw odpowiednim instancjom PPR, poźniej PZPR - by ta mogła odpowiednio planować kolejne posunięcia polityki antywyznaniowej.
Oprac. ks. Józef Marecki, Filip Musioł


Główna





stat4u